In de aanbestedingscontext betekenen Social Return en SROI hetzelfde: de eis om bij een opdracht mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten. SROI was van origine een impact-meetmethodiek. De PSO-ladder is een TNO-keurmerk voor sociaal werkgeverschap dat doorgaans als deelinvulling van die eis kan tellen.
Laatst bijgewerkt: juni 2026
In de aanbestedingscontext betekenen Social Return en SROI hetzelfde: de eis dat een opdrachtnemer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt inzet bij het uitvoeren van een opdracht. SROI is van origine iets anders, namelijk een rekenmethode die de maatschappelijke opbrengst van een investering in euro's uitdrukt. De PSO-ladder staat daar los van. Dat is een keurmerk van TNO voor sociaal werkgeverschap, dat doorgaans als deelinvulling van een Social Return-eis kan meetellen. Samengevat: Social Return is de verplichting zelf. SROI is in tenderteksten een synoniem voor die verplichting, terwijl het woord oorspronkelijk de euro-rekenmethode aanduidt. De PSO-ladder is een erkenning die je invulling kan versterken zonder de eis te vervangen.
Social Return is de beleidsterm voor de voorwaarde dat een opdrachtnemer maatschappelijke waarde toevoegt bij het uitvoeren van een overheidsopdracht. In de praktijk gaat het er meestal om dat een deel van de opdrachtsom wordt besteed aan het inzetten of begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zoals langdurig werklozen, mensen met een arbeidsbeperking of leerlingen in een leerwerktraject. De eis wordt doorgaans als uitvoeringsvoorwaarde opgenomen, en het percentage ligt vaak rond de vijf procent van de opdrachtsom of van de loonsom. Hoe je die eis precies invult, lees je in onze gids over de Social Return-verplichting in een aanbesteding.
SROI staat voor Social Return on Investment. Het begrip komt oorspronkelijk uit de impactmeting: het is een methode om de maatschappelijke opbrengst van een activiteit of investering in geld uit te drukken. Je zet dan de gemonetariseerde baten, bijvoorbeeld een uitkering die wordt bespaard doordat iemand aan het werk gaat, af tegen de gemaakte kosten. De uitkomst is een verhoudingsgetal, een SROI-ratio die aangeeft hoeveel maatschappelijke waarde een geïnvesteerde euro oplevert.
In de Nederlandse aanbestedingstaal is SROI losgeraakt van die rekenkundige betekenis. Inkopers gebruiken SROI daar als afkorting voor de Social Return-eis zelf. Lees je SROI in een leidraad, ga er dan vanuit dat de aanbestedende dienst de verplichting bedoelt en niet de meetmethode. De rekenkundige betekenis blijft nuttig wanneer je achteraf wilt onderbouwen wat je inzet maatschappelijk heeft opgeleverd.
De PSO-ladder, voluit de Prestatieladder Socialer Ondernemen, is een wetenschappelijk onderbouwd keurmerk dat door TNO is ontwikkeld. Het meet in hoeverre een organisatie werk biedt aan mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie, en of dat op een kwalitatief goede manier gebeurt. Een organisatie kan op een trede van de ladder worden ingeschaald, van de instap met de Aspirant-status via Trede 1, 2 en 3 tot de hoogste niveaus voor koplopers.
De PSO-ladder is een erkenning van je eigen werkgeverschap en staat los van een specifieke opdracht. Daarom is het geen aanbestedingseis. Wel accepteren steeds meer gemeenten een PSO-certificaat als gedeeltelijke invulling van een Social Return-verplichting, omdat het aantoont dat sociaal werkgeverschap in de hele organisatie is verankerd. Of dat mag, en voor welk deel, verschilt per overheid en staat in de leidraad.
| Begrip | Wat het is | Wie het bepaalt | Rol in de aanbesteding |
|---|---|---|---|
| Social Return | Beleidsterm en eis | Aanbestedende dienst | De verplichting zelf, meestal als uitvoeringsvoorwaarde |
| SROI | Synoniem voor de eis, oorspronkelijk een rekenmethode in euro's | Aanbestedende dienst voor de eis, opdrachtnemer voor de meting | Synoniem voor Social Return in tenderteksten, daarnaast bruikbaar om impact te onderbouwen |
| PSO-ladder | Keurmerk van TNO voor sociaal werkgeverschap | TNO en de certificerende instelling | Kan als deelinvulling meetellen, afhankelijk van de gemeente |
De begrippen spelen op verschillende momenten in een traject.
De drie begrippen grijpen op elkaar in. De Social Return-eis is het vertrekpunt. Een PSO-certificaat kan een deel van die eis invullen, omdat de gemeente daarmee erkent dat je structureel sociaal onderneemt. De SROI-rekenmethode komt daar weer overheen: met die methode druk je uit hoeveel maatschappelijke waarde je inzet heeft opgeleverd, wat helpt bij de verantwoording aan de opdrachtgever.
De gegevens die je voor Social Return bijhoudt, zoals het aantal geplaatste mensen en de begeleiding die je hebt geleverd, zijn ook bruikbaar voor je bredere sociale rapportage onder de ESRS S-standaarden. Zo loopt de informatie uit een enkele aanbesteding door naar je CSRD-rapportage.
De getallen hieronder zijn fictief en dienen alleen om de samenhang te laten zien. Stel: een groenaannemer schrijft in op een onderhoudscontract van een gemeente. In de leidraad staat een Social Return-eis van vijf procent van de opdrachtsom, in de tekst aangeduid als SROI-verplichting. Bij een opdracht van vier ton komt dat in dit voorbeeld neer op een inspanningswaarde van twintigduizend euro die de aannemer sociaal moet invullen.
De aannemer heeft een PSO-certificaat op Trede 2. De gemeente accepteert dat in dit voorbeeld voor een deel van de eis, omdat het laat zien dat de organisatie al structureel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst heeft. Het resterende deel vult de aannemer in door op het contract zelf een leerwerkplek aan te bieden. Na afloop gebruikt de aannemer de SROI-rekenmethode om te laten zien welke maatschappelijke opbrengst die plek heeft gehad, bijvoorbeeld door de bespaarde uitkering en het opgebouwde werkervaringsjaar in euro's te waarderen. In dit ene traject komen alle begrippen voorbij, elk met een eigen rol.
Behandel Social Return en SROI in een aanbestedingstekst als hetzelfde instrument: de verplichting waaraan je moet voldoen. Reken de PSO-ladder daar niet automatisch bij, want of een certificaat meetelt en voor welk deel, bepaalt de aanbestedende dienst. Wil je de samenhang goed neerzetten en de data meteen bruikbaar maken voor je sociale rapportage, lees dan onze gids over Social Return en SROI of bekijk hoe je de eis concreet invult via de zeven manieren om aan je Social Return-eis te voldoen.
Acceptatie van de PSO-ladder als deelinvulling en de hoogte van het Social Return-percentage verschillen per gemeente en zijn niet gegarandeerd. Controleer altijd de geldende leidraad. Stand juni 2026.
IMPCT vertaalt de eis naar een plan dat je aantoonbaar haalt, zonder verrassingen bij de eindafrekening.
Plan een kennismaking