Social Return is doorgaans een uitvoeringsvoorwaarde in de aanbesteding, geen gunningscriterium. De eis bedraagt vaak 5 procent van de opdrachtsom, maar dat is geen wettelijk vast percentage. Het Rijk hanteert comply-or-explain. De klassieke drempel is een opdracht boven EUR 250.000 en langer dan zes maanden, al verschilt dit per overheid.
Laatst bijgewerkt: juni 2026
Social Return geldt als eis zodra een aanbestedende dienst dit in de aanbestedingsstukken opneemt. Dat gebeurt doorgaans bij arbeidsintensieve diensten en werken vanaf een bepaalde opdrachtwaarde en looptijd. De klassieke drempel ligt bij een opdracht boven EUR 250.000 met een looptijd langer dan zes maanden, al verschilt dit per overheid. In regio Rijnmond ligt de drempel doorgaans lager, vanaf EUR 50.000. Bij het Rijk geldt vaak comply-or-explain, waarbij je mag onderbouwen waarom je de invulling anders vormgeeft.
De eis is meestal een uitvoeringsvoorwaarde. Je scoort er bij inschrijving geen gunningspunten mee, maar na gunning moet je er aantoonbaar aan voldoen. Of de eis op jouw opdracht van toepassing is, leid je af uit de leidraad en de bijbehorende inkoopvoorwaarden. Vertrouw niet op een vuistregel: de geldende drempel en het percentage staan in de stukken die bij de specifieke aanbesteding horen.
Let bij raamovereenkomsten en meerjarige opdrachten op de totale waarde over de looptijd. Een opdracht die per jaar onder de drempel blijft, kan over drie of vier jaar samen ruim boven de drempel uitkomen, waardoor de eis alsnog van toepassing wordt. De aanbestedende dienst rekent doorgaans met de geraamde waarde over de volledige looptijd, inclusief verlengingsopties.
Een opdrachtgever drukt Social Return meestal uit als percentage van de opdrachtsom. In de praktijk hanteren veel overheden rond de 5 procent als uitgangspunt, maar dat is geen wettelijk vast percentage en het verschilt per opdrachtgever en per type opdracht. Controleer daarom altijd het percentage en de berekeningsgrondslag in de aanbestedingsstukken.
De grondslag is minstens zo belangrijk als het percentage zelf. Sommige opdrachtgevers rekenen het percentage over de volledige opdrachtsom, andere alleen over de loongerelateerde component. Dat verschil bepaalt direct hoeveel je moet invullen. Naast het percentage legt de opdrachtgever vast hoe je de waarde mag opbouwen. Veel overheden gebruiken de bouwblokkenmethode, waarbij elke inzet een vaste inspanningswaarde vertegenwoordigt in plaats van werkelijke loonkosten. Ook bepaalt de opdrachtgever welke doelgroepen meetellen en via welk systeem je de inzet verantwoordt.
De eis moet proportioneel zijn ten opzichte van de opdracht. Bij opdrachten met weinig looncomponent, zoals pure leveringen, is een volledige 5 procent vaak niet redelijk. In dat geval kan de opdrachtgever een lager percentage of een inspanningsverplichting vaststellen. Onderstaande tabel geeft een indicatief beeld, geen geldende norm.
| Indicatief percentage | Opdrachtprofiel | Toelichting |
|---|---|---|
| 0% | Leveringen met minimale looncomponent | Eis vaak niet proportioneel |
| 2% | Gemengde opdrachten of verlaagd beleid | Wordt soms als lager percentage vastgesteld |
| 5% | Arbeidsintensieve diensten en werken | Meest gehanteerde uitgangspunt, niet wettelijk vast |
Voor jou als inschrijver betekent de eis dat je na gunning een afdwingbare verplichting hebt die meeloopt in je calculatie en je projectplanning. Het in te vullen bedrag is reeel geld of reele inspanning, dus reserveer het in je begroting en beleg de uitvoering intern bij iemand die de voortgang bewaakt.
Omdat het meestal een uitvoeringsvoorwaarde is, win of verlies je de aanbesteding er doorgaans niet mee. Toch is de eis niet vrijblijvend: een opdrachtgever kan bij het niet nakomen sancties opleggen, varierend van een boete tot inhouding op de slottermijn. Soms vraagt de opdrachtgever al bij inschrijving een plan van aanpak of een intentieverklaring, ook al telt dat niet als gunningscriterium. Lees daarom vooraf goed of er bij de inschrijving al stukken worden uitgevraagd, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Een goede voorbereiding begint bij de leidraad en eindigt bij een sluitende verantwoording. De volgende stappen houden de eis beheersbaar.
Stel, een gemeente besteedt een schoonmaakopdracht aan met een waarde van EUR 600.000 over drie jaar en een Social Return-percentage van 5 procent. Dan is de in te vullen waarde EUR 30.000 over de looptijd. Werkt de gemeente met de bouwblokkenmethode, dan vul je die EUR 30.000 op met inspanningswaarden, bijvoorbeeld een medewerker met een grote afstand tot de arbeidsmarkt die je op de opdracht inzet, aangevuld met een leerwerkplek.
Rekent de gemeente het percentage alleen over de loongerelateerde component, dan valt het in te vullen bedrag lager uit dan EUR 30.000. De exacte inspanningswaarden staan in de leidraad en verschillen per regio. Dit voorbeeld laat de werkwijze zien, geen vaste bedragen. Gebruik voor de echte berekening altijd de geldende leidraad, want een misrekening op de grondslag werkt door in de hele begroting.
De meeste problemen ontstaan niet tijdens het schrijven van de inschrijving, maar bij de verantwoording achteraf. Let op de volgende punten.
Een onafhankelijk adviseur vertaalt de eis naar een haalbaar en aantoonbaar plan dat na gunning standhoudt. Lees meer in onze gids over Social Return en SROI.
Percentages, drempels, grondslagen en het comply-or-explain-beginsel verschillen per overheid en gemeente. Controleer altijd de geldende aanbestedingsleidraad. Stand juni 2026.
IMPCT vertaalt de eis naar een plan dat je aantoonbaar haalt, zonder verrassingen bij de eindafrekening.
Plan een kennismaking